Luty 26, 2008

Struktura Unii Europejskiej

Struktura Unii Europejskiej: TRZY FILARY

Unia Europejska (UE) wspiera się na tzw. trzech filarach, które ustanowione zostały poprzez Traktat z Maastricht.

Filar I – obejmuje trzy wspólnoty: Wspólnotę Europejską (EW(G)), Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWS) oraz Europejską Wspólnotę Atomową (Euroatom), pogłębione i rozszerzone o Unię Gospodarczo-Walutową.

Pierwszy filar stanowi najlepiej rozwiniętą formę wspólnotowości. Zakres kompetencji tych organizacji jest bardzo szeroki i obejmuje m.in. wspólny rynek gospodarczy, unię celną, unię walutową, rynek rolny, transport i sieci transeuropejskie, przemysł, rozwój regionalny, ochronę środowiska, dział edukacji i kultury, naukę i postęp techniczny, ochronę zdrowia, ochronę konsumenta, politykę socjalną i obywatelstwo europejskie.

Filar II – tworzy go Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa. Zasadnicze cele tej polityki: – przestrzeganie wspólnych wartości, fundamentalnych interesów i niezależności Unii, – podniesienie bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich, – utrzymanie pokoju na świecie i umocnienie bezpieczeństwa międzynarodowego, – promowanie współpracy międzynarodowej, – promowanie demokracji i praworządności, przestrzeganie praw człowieka i swobód fundamentalnych. Realizacja tych celów następuje wskutek wymiany informacji, konsultacji miedzy krajami członkowskimi, ustalania wspólnych stanowisk, podejmowania inicjatyw i akcji na forum międzynarodowym. Najważniejsze decyzje w tym filarze podejmowane są przez Radę Europejską, czyli szefów państw i rządów poszczególnych krajów.

Filar III – Wymiar Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, a także współpraca w obszarze służb policyjnych. W obszarze działań tego filaru znajdują się: – zwalczanie narkomanii i handlu narkotykami, – walka z przestępczością międzynarodową, – współpraca policji w zakresie zwalczania przestępczości pospolitej, – współpraca sądowa w sprawach cywilnych, karnych i celnych, – zwalczanie terroryzmu krajowego i międzynarodowego, – regulowanie zasad wjazdu na teren UE i ochrona granic zewnętrznych unii, – polityka imigracyjna, regulacja pozwoleń na pobyt i podjęcie pracy przez obywateli krajów spoza Unii, – polityka azylowa. Instytucje odgrywające istotną rolę w zakresie współpracy dotyczącej wspólnego rozwiązywania problemów to: Europejski Urząd Policyjny – Europol, Europejskie Centrum ds. Monitoringu Narkomanii, Europejska Jednostka Współpracy Sądowej – Eurojust.1
Różnice między filarami dotyczą ich statusu prawnego. Pierwszy filar tworzą wspólnoty gospodarcze mające osobowość prawną zagwarantowaną w traktatach. W sprawach gospodarczych decyzje zapadają w ramach wspólnego prawa europejskiego, tworzonego i nadzorowanego przez organy UE. W drugim i trzecim filarze kraje członkowskie Unii prowadzą koordynację swych działań jedynie w ramach współpracy międzyrządowej, czyli nie przekazują swych uprawnień instytucjom o charakterze ponadnarodowym, tak jak w pierwszym filarze. W trzecim filarze procedura decyzyjna opiera się na współpracy i uzgodnieniach rządów poszczególnych krajów członkowskich. Instytucje Europejskie pełnią tutaj jedynie funkcje koordynujące.

Decyzje dotyczące I filaru podejmowane są na podstawie „metody wspólnotowej” – z udziałem Komisji, Parlamentu i Rady, natomiast decyzje w II i III filarze podejmują wspólnie – i jednomyślnie – przedstawiciele rządów państw – członków Unii wraz z Radą Unii Europejskiej.

Wejście w życie Traktatu Konstytucyjnego będzie oznaczało głęboką reformę instytucji unijnych, spowoduje zmiany w relacjach w ramach systemu instytucjonalnego Unii Europejskiej.